DENİZCİLİK ADETLERİ VE İNANÇLARI
IŞIK AYLAN
Selamlamalar:
* Yandan geçene el kaldırmak
adettendir.
* Çanakkale Boğazı'nı
geçiyorsanız Şehitler Abidesi'nin önünden geçerken saygı duruşunda bulunun.
* Askeri gemilerin
yakınımızdan geçmesi durumunda (milliyeti ne olursa olsun) selam verilir.
Selamlama bayrağın mezestresi şeklinde olur. Tipi boyu ne olursa olsun sivil
gemi askeri gemiyi selamlar. Sivil gemi bayrağını mezestre eder ve bekler.
Askeri gemi mezestreyi görür o da mezestre eder. Askeri gemi bayrağını toka
eder ve sivil gemi de toka edince selamlama biter. Selam almamak ve vermemek
çok büyük ayıptır. Yatlarda bayrak gönderlerinin kısa olması mezestreyi
gösteremeyebilir. Ama kıç gönderde hareket gördükleri anda selamı alırlar.
* Denizde karşılaşan
sivil-sivil, sivil-asker gemilerin telsizle birbirlerine iyi dileklerde
bulunmaları da bir çeşit selamlamadır. Özellikle uzak ve yabancı sularda
"Allah Selamet Versin" demek Türk Denizcisine moral vermektedir.
* Okyanusta karşı yönlerde
seyreden gemi kaptanları birbirilerine çok uzakta iken, cep telefonu, uydu
telefonu, ssb vs gibi cihazlarla sohbet ederler. Eğer rotaları birbirine doğru
ise (örneğin ABD'den Avrupa'ya diğerininki de Avrupa'dan ABD'ye) rotalarını
birbirine yakın geçecek şekilde düzeltirlermiş. Karşılaştıklarında ise
birbirlerini düdük ile selamlarmış.
* Harp gemilerinde lumbar
ağzından girilirken gönderdeki bayrağa selam verilir. Eğer sivilseniz
vücudunuzu göndere ve bayrağa dönerek baş selamı verilir.
* Bir harp gemisinde yapılan
''lumbar ağzı sancak başı' 'anonsunu takip eden ''arya'' veya '' toka''
anonsunda herkesin hazır ola geçmesi gerekir, tıpkı yolda yürürken duyduğumuz
istiklal marşında hazır ola geçmemiz gibi.
Rüzgar Çağırma:
* Rüzgâr için direğe bıçak
saplanır.
* Rüzgâr için direk dibi
kaşınarak, Haydar Haydar diye seslenilir.
* Rüzgârsız kalınırsa kaptan
denize para atarak Poseidon'dan rüzgâr satın alır.
Yanaşmalar, Karşılamalar,
Uğurlamalar:
* Üstüne bordaladığınız
tekneden karaya çıkacaksanız kokpitinden değil direğinin önünden dolaşılır.
* Bir teknenin üstüne
bordalarsanız mümkünse ters yanaşın onun pruvası sizin pupanıza gelsin.
* Başka güzel bir gelenek
vardır. Uzun süreli seyir yapıp da limana dönen gemi karşılanır. Karşılama önce
halatı alınır, sonra günlük gazete ve sabah vakti ise simit /poğaça verilir.
* Denizli bir havada
sığınmak için limana girenlere gemiye sıcak çay, ve mideyi tutucu hafif
yiyecekler ikram edilir. Denizli havada yemek yapamayabileceği düşünülür.
* Seferden gelen tekne
bordanıza veya kolayca ulaşacağınız yere yanaşırsa mevsime saatine uygun sıcak
veya soğuk içecek ikram edilir.
* Uzun yola giden denizciyi
rıhtımdan uğurlanır.
* Rıhtımdan ayrılan, seyire
çıkan gemiye Neta Pruva dilenir, Allah selamet versin denir.
* Bir tekne bir limandan,
bir daha geri gelmemek üzere (ya da geri gelmemesi arzulanarak) ayrılırken
halatı kesilir.
Yardımlaşma:
* Tanımasak da demir alan
demir atan yanaşma veya ayrılma manevrası yapana yardım edilir.
* İhtiyacı olan gemilere kim
olursa olsun gida ve malzeme yardımında bulunur.
Karada:
* Karaya çıkan teknenin
kıçında bayrak taşımaması, denize inince tekrar bayrak donatması adettendir.
Tek istisnası harp gemileridir. Zira onlar karada iken bile silahları nedeni
ile savaşma gücüne sahiptirler.
* Harp gemileri havuzda
oldukları zaman bile Arya sancak ve Toka sancak merasimlerini icra ederler.
* İskeledeki babaların
üzerine oturulmaz.
Denizde:
* Dünyadaki tüm Türk ticaret
gemilerinde pazar günleri kuru fasulye, pilav, turşu yenir. Osmanlı Bahriyesinde
cuma günleri kuru fasulye yenirmiş. Donanmamızda ise pazartesi günleri yeniyor.
Kuru fasulye de mümkünse etsiz, pastırma ve sucuksuz, küçük taneli, gemici
fasulyesi tarzında pişmiş olmalıdır.
* Gemi üzerinde ve gemiler
arasında özel durumlar hariç para geçmez, malzemeler takas olur.
* Gemide koşmak garip
karşılanır.
* Yapılan ilk hareketlerde
hep bismillah denir; vira bismillah, bismillah fundo vs.
* Köprü Üstüne giriş
çıkışlarda vardiya devir teslimlerinde son söz olarak “ALLAH SELAMET VERSİN”
deyişi iyi niyet temennisidir.
* Güvertedeki babaların
üzerine oturulmaz.
* Seyir esnasında köprü
üstüne girecek kişinin kaporta (kapı) önünde durup vardiya amirinden
"Köprü üstü ne giriş müsaadesi istiyorum Efendi Kaptan " diye izin
istemesi, sorması adettendir.
* İşkampavyaya önce en küçük
rütbeliler biner. Sonra üst rütbeliler ve en son komutan biner. Komutan
beklemez, bekletilmez. Terkederken de tersi uygulanır. Önce komutan, sonra üst
rütbeliler iner. Küçük rütbeliler en son iner.
* Tekne sahibi her ne kadar
tanıdık ta olsa güverteye izin almadan çıkılmaz.
* İster köprü üstünde
isterse kontrol panelinde kaptanın koltuğuna oturulmaz.
* Teknede bir alt kata
inerken kullandığınız merdivenden -iskele- arkanızı dönerek değil ön ön inilir.
Yeni Tekne
* Esenlik için tekne denize
indikten hemen sonra bir çift ayakkabı denize fırlatılır.
* Teknede isim değiştirme Aldığınız ikinci el teknenin adını
değiştirmek istediğinizde, eski adını koyan kişiden sözlü de olsa izin istemek,
hem saygı gereği hem de güzel bir denizci geleneğidir. Benzer bir şekilde
değiştirmeyecekseniz de izin almak yerinde olur. Tekne ismi eski sahibi için özel
bir anlam taşıyor ve başkası ile paylaşmak istemiyor veya yeni teknesinde
kullanmaya devam etmek istiyor olabilir.
İnanışa göre her isim
Poseidon veya Neptün tarafından derinlikler defterine kayıt edilmiştir. Eğer
isim değişecekse, eski isim usulüne uygun olarak defterden silinmelidir.
Eski ismi silme işlemi şöyle
yapılır:
• Eski ismin her yazı ve işareti silinmeli ve
böylece bir kaç hafta beklenmeli. (Notlar, can yelekleri, vb)
• Eski isim, bir plaket üzerine çıkabilen bir
mürekkeple yazılır.
• Kaliteli bir şampanya veya köpüklü şarap
temin edilir.
• Dost ve arkadaşlar tören için davet edilir.
• Derinlik Krallığı'na temenni ve dileklerde
bulunulur. Hoşgörü ve uygun seyirler dilenir, onlar gücendirilmez.
• İsim yazılı plaket, baş taraftan denize
atılır.
• Şampanya veya köpüklü şarap açılıp, doğudan
batıya doğru yarısı dökülür, geri kalanı da dostlarla içilir.
Sıra tekneye yeni isim
koymaya gelmiştir. İsim silmenin hemen ardından uygulanır.
• Bir şişe şampanya veya köpüklü şarap önden
batıdan doğuya denize dökülür. İçinden tekne sahibi ve eşi birer kadeh içerler.
• Tanrının kanatlarından uygun rüzgâr ve sakin
deniz dilenir.
Bu konuda uygulanan bir
diğer prosedür ise şöyle: Gerekli malzeme,
• İki şişe şarap
• Bir adet tavşanayağı
• Altı Inch. (18cm.) uzunluğunda, bir tutam
kızıl saç.
Gelelim uygulamaya:
Tavşan ayağına kızıl saç
sarılır. Şampanya ile tavşan ayağı ıslatılır. Eski ismin yazısı kuvvetli bir
şekilde tavşan ayağı ile silinmeye çalışılır. Arkanızı dönmeden tavşan ayağı,
omuzlarınızın üstünden denize atılır veya ikinci kişi bir kovanın içinde ayağı
denize döker. Geri kalan şampanya içilir. Yeni isim yerine yazılır. Tören
sırasında ikinci şişe açılarak yeni ismin üzerine dökülür ve geri kalanı da
içilir.
Batıl inançlar:
* Nisan ayının birinci günü
yolculuğa çıkılmaz. Çünkü Adem Peygamber'in oğlu Kabil kıskançlık yüzünden o
gün katledilmiştir.
* Cuma günleri sefere
çıkılmaz.
* Siyah yolculuk çantası
kötü şanstır.
* Yolculuk için gemiye
giderken kızıl saçlı veya düz tabanlı birine rastlarsak, ondan önce biz
konuşmalıyız.
* Çalınmış tahtadan yapılan
tıkaç omurgada kullanılırsa, gemiyi hızlı yapar.
* Ana direk altına
yerleştirilen gümüş para, yolculuğu başarılı yapar.
* Sol ayakla tekneye
binilirse, kaza sizi takip eder.
* Denize taş atmak büyük
dalga ve fırtına getirir.
* Geminin üzerinden atılan
taş denize gitmez ise, gemi geri gelmez.
* Kesme çiçek uğursuzluk
getirir.
* Teknede kadın denizi
kızdırır, çıplak kadın ise sakinleştirir.
* Geriye iskeleden bakma.
* Kara kedi görmek iyidir.
Denizciyi eve döndürür (İngiltere). Diğer ülkelerde ise, tersi kabul edilir.
* Kırlangıç, yunus görmek
iyi şanstır.
* Çulluk, Karabatak görmek
iyi şans getirmez.
* Yunus, albatros, martı
öldürmek iyi değildir, çünkü kaybolan denizcilerin ruhunu taşırlar.
* Kova ve fırça kaybetmek,
kıç tarafta bayrak tamir etmek, seyirde tırnak ve saç kesmek, boğulma
kelimesini kullanmak kötü şans getirir.
* Çalıkuşu tüyü deniz
kazasında ölümden korur.
* Gemiden dökülerek Neptun'e
adanan bir kadeh şarap gemiden düşeni korur.
* Direkte at nalı fırtına
savuşturur.
* Tekne adı usulüne uygun
değiştirilmez ise, iyi değildir.
* Altın küpe denizciyi
boğulmaktan korur, ayrıca yeniden dünyaya gelince denizci olur.
* Dövme yaptırmak şans
getirir.
* Geminin kedisini kızdırma,
fırtına çıkar.
* Küpenin takıldığı kulağın
ters tarafındaki göz daha keskin görür. Küpe ayrıca denizcinin görme mesafesini
artırır.
* Kulağa takılan altın halka
denizcinin cenaze töreni giderleri için kullanılır.
* Islık çalmak uğursuzluk
getirir.
* Tutulan balık sayılırsa, o
gün artık başka balık tutulamaz.
* Geminin (teknenin) kıç
üstü'nü boyamak uğursuzluk getirir.
* Pruvaya sırtın dönük
konuşmak uğursuzluk ve hakaret sayılır.
* Puntel'de ayak sürtmek ya
da puntele ayağını koymak, kaza - bela getirir.
* Kızıl sakallı kızıl kafalı
insanlarda uğursuz sayılır.
* Tekne denize indirilirken
kırılan şampanya şişesi ilk defada kırılmamış ise teknede uğursuzluk eksik
olmaz.
